Cũng như phát ngôn viên của cơ quan ngoại giao hay đại diện
báo chí cho các tổ chức khác, những người làm công tác PR ở các doanh nghiệp là
người phát đi các tin tức của doanh nghiệp đến công chúng và báo giới.
Nhiệm vụ chính của họ là biên soạn thông cáo báo chí (press release), thực hiện
bản tin phân phối nội bộ hoặc dành cho nhà đầu tư, rồi quan hệ với báo chí để
cung cấp thông tin... Ngoài hiểu biết về sản phẩm, hoạt động của doanh nghiệp,
họ còn là người có khả năng viết lách, phải thật sự hiểu được báo chí chờ đợi
những thông tin gì.
Nhu cầu tuyển dụng nhân viên làm PR ở các doanh nghiệp hiện nay là rất lớn. Gần
đây, một ngân hàng thương mại đã rao tuyển nhân viên báo chí, thực ra đây là
người trợ lý về báo chí: ra thông cáo báo chí, soạn thảo các bài phát biểu cho
ban giám đốc, quan hệ với báo giới. Còn một công ty liên doanh xây dựng địa ốc
ra thông báo tuyển dụng biên tập viên, người này chịu trách nhiệm tổ chức thông
tin cho các tập gấp, brochure, trang web, quảng cáo báo, phim tự giới thiệu.
Công việc này bao gồm cả biên tập thông tin, hình ảnh tuyên truyền cho báo in,
truyền hình và trang mạng điện tử. Yêu cầu tuyển dụng là tốt nghiệp đại học, có
khả năng viết lách, ưu tiên người tốt nghiệp đại học kinh tế hoặc khoa học xã
hội nhân văn.
Cơ hội đã mở...
Về nguồn cung cấp nhân lực, theo ông Nguyễn Mạnh Tường, Giám đốc Công ty Max
Communication, PR gồm nhiều hoạt động nhưng trong quan hệ báo chí theo lý
thuyết thì khả năng làm công việc này của người tốt nghiệp từ trường khoa học
xã hội nhân văn tốt hơn, tuy nhiên trong thực tiễn những người tốt nghiệp
chuyên ngành marketing ở trường kinh tế có vẻ “nhỉnh” hơn, họ hiểu biết về kinh
doanh, tiếp thị, nắm chắc được người đối thoại để xây dựng thông điệp trong khi
đó người tốt nghiệp ngành khoa học xã hội có khả năng hơn về diễn đạt ngôn ngữ.
Thực tế, chẳng hạn viết một thông cáo báo chí, đòi hỏi về ngôn ngữ không nhiều,
vì khi gửi đi các tòa soạn đều xử lý theo yêu cầu của tờ báo, điểm nổi bật của
thông cáo báo chí là tin tức của các sự kiện.
Hiện nay, tại Việt Nam chỉ có các lớp chuyên đề về PR do các trường đại học
kinh tế tổ chức, còn tại chính khoá ngay cả sinh viên kinh tế cũng không được
trang bị đầy đủ kiến thức về PR. “Những người làm công việc này thường phải tự
trang bị kiến thức cho mình, người học kinh tế thì đọc báo, theo dõi tin tức để
biết cách viết tin, người học khoa học xã hội thì trau dồi thêm kiến thức về
kinh doanh, càng hiểu biết nhiều lĩnh vực càng giúp cho họ dễ dàng khi tìm kiếm
ý tưởng”, ông Tường nói thêm.
Tại Tp.HCM, khoa Thương mại du lịch trường Ðại học kinh tế là nơi đã tổ chức
nhiều khóa đào tạo chuyên nghiệp về PR. Ðánh giá về xu hướng ứng dụng môn khoa
học giao tế trong kinh doanh, TS. Ngô Thị Ngọc Huyền, phụ trách lớp chuyên đề
“PR in business” cho biết, nhiều doanh nghiệp hiện nay đã nhận thức được vai
trò của PR trong kinh doanh nên đã không ngần ngại cử các nhân viên của họ đến
tham dự các lớp đào tạo về PR. Tuy nhiên, số doanh nghiệp trong nước còn rất
ít, chủ yếu là các công ty liên doanh, 100% vốn đầu tư nước ngoài. Ðiều đặc
biệt là trong các doanh nghiệp trong nước phần lớn lại là các doanh nghiệp trẻ,
chiếm đến gần một nửa học viên.
Tới đây, do yêu cầu các cơ quan thuộc chính phủ, mỗi bộ, cơ quan ngang bộ đều
phải cử ra người phụ trách về công tác báo chí. Ðiều này cho thấy không chỉ
trong các tổ chức nhà nước mà ngay trong các đơn vị kinh doanh, sự cần thiết
phải có bộ phận chuyên trách để tiếp xúc với báo chí. Ðây là tin vui cho báo
giới cũng như cơ hội đã mở cho nghề PR còn mới mẻ này.
Nghề hấp dẫn?
Khi nói về những áp lực của công việc, trợ lý giám đốc về PR cho một doanh
nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng cho hay, khi công ty
đầu tư tiền bạc và bỏ ra
công sức làm sự kiện, theo yêu cầu của ban lãnh đạo công ty là phải có tin xuất
hiện trên mặt báo hay cả truyền hình, nhưng đâu phải phóng viên cứ tiếp xúc với
doanh nghiệp là người quyết định được bài đăng hay không. “Đừng nên ép buộc họ
bằng cách mua chuộc hay bằng cách nào khác mà hãy nên tạo các sự kiện độc đáo,
khi đó chính các tin tức mới dễ được phát đi”, anh lý giải thêm.
Tâm lý chung của các nhà báo là muốn có tin. Những người làm giao tế giỏi biết
rõ tâm lý này sẽ cung cấp cho giới truyền thông những tư liệu lý thú, kịp thời
và mang nhiều tin tức. Họ phải biết tìm và tạo ra những tin tức có lợi cho
doanh nghiệp, sản phẩm lẫn người làm việc trong doanh nghiệp đó.
Người làm PR có được niềm vui là tiếp xúc với nhiều đối tượng khác nhau, qua đó
giúp họ hiểu biết, làm giàu thêm vốn sống. Với nghề này công việc đòi hỏi sự
sáng tạo, lương bổng được trả hậu hỉnh hơn các ngành khác. Chức vụ giám đốc đối
ngoại cho công ty đa quốc gia có lương đến 20 triệu, còn nhân viên PR thông
thường cũng phải 5 triệu đồng. Ở một số doanh nghiệp kinh doanh các sản phẩm
đặc thù như thuốc lá, rượu nặng... không được phép quảng cáo, vì thế những
người làm PR trong các công ty này phải luôn năng động, nỗ lực tận dụng tối đa kênh
truyền thông để xây dựng tốt hình ảnh của doanh nghiệp, qua đó làm cho người
tiêu dùng biết tới sản phẩm. Giao tế ở các đơn vị này có sắc thái riêng biệt
không giống như các công ty khác, các thông điệp chuyển đi không kèm theo lời
mời mua hàng.
Nhiều doanh nghiệp đã từng cất công “săn lùng” mời các nhà báo chuyển ngành làm
công tác PR. Họ cho rằng những người này có nhiều mối quan hệ hiểu biết, trong
đó kể cả giới ca sĩ, người mẫu nổi tiếng là những người có khả năng “quảng
giao” tốt. Anh H.T. là phóng viên của một tờ báo ở Hà Nội, nay nghỉ việc sang
làm PR cho một công ty chuyên về giao tế cho hay, nhờ mối quan hệ đã có lâu nay
trong nay làm báo cộng với khả năng “thạo tin”, anh đã đề xuất nhiều giải pháp
xử lý khủng hoảng hiệu quả giúp khách hàng vượt qua các sự cố khi gặp phải.
Công ty Tín Phát (st)
